Dois de Julho — Bahia's Onafhankelijkheid de echte onafhankelijkheid van Bahia

Waarom 2 juli, en niet 7 september

Elders in Brazilië is de onafhankelijkheid 7 september, de dag waarop Dom Pedro haar uitriep aan de Ipiranga in São Paulo. In Bahia betekende die datum weinig, want de Portugezen vertrokken niet zomaar. Een groot koninklijk garnizoen hield Salvador bezet, en hier moest de onafhankelijkheid worden bevochten in een hard jaar van beleg en veldslagen door de Recôncavo. Pas op 2 juli 1823 trokken de Braziliaanse troepen eindelijk de stad in en voeren de laatste Portugese troepen weg — en daarom is dat voor de Bahianen de dag waarop de onafhankelijkheid werkelijk werd behaald, en niet slechts aangekondigd. Het onderscheid doet ertoe voor hen, en het begrijpen ervan is de sleutel tot het hele feest: dit is een overwinning die de mensen hier menen met hun eigen bloed te hebben gewonnen.

De oorlog om Bahia

Na de septemberverklaring weigerde de Portugese bevelhebber in Salvador haar te erkennen, en de stad werd het laatste bolwerk van het oude rijk in Brazilië. Door laat 1822 en de eerste helft van 1823 belegerde een Braziliaans leger, gesteund door irreguliere strijders uit de omliggende steden en een kleine geïmproviseerde vloot, de haven en kneep haar bevoorradingslijnen dicht. Het achterland van de Recôncavo — Cachoeira, Santo Amaro, het eiland Itaparica — kwam in opstand ter ondersteuning, en het is de moeite waard te weten dat dit geen oorlog was die door generaals alleen werd gewonnen, maar door gewone Bahianen van elke kleur. Toen het garnizoen eindelijk vertrok, was de onafhankelijkheidsoorlog in Brazilië praktisch voorbij, hier beslist. De diepere geschiedenis van deze streek en haar mensen loopt door onze gids over het Afro-Braziliaanse erfgoed.

De Caboclo en de Cabocla

Het feest heeft geen koning en geen heiligenbeeld in processie. Zijn iconen zijn twee 19e-eeuwse houten figuren: de Caboclo, een inheemse krijger die een lans in een slang drijft, en zijn tegenhanger, de Cabocla. Zij staan voor de gemengde, inheemse en zwarte volkskrachten die de oorlog wonnen — een bewuste keuze om de gewone Bahiaan, en niet een Europese prins, het gezicht van de onafhankelijkheid te maken. Op de dag worden de twee figuren op ceremoniële karren door de straten getrokken, toegejuicht, met bloemen overladen en met echte genegenheid behandeld; mensen steken hun hand uit om ze aan te raken. Als je niets anders over de Dois de Julho begrijpt, begrijp dan de Caboclo: hij is de hele betekenis van de dag, uitgehouwen in één weerbarstig beeld.

De helden die het eert

De Dois de Julho houdt een reeks Bahiaanse onafhankelijkheidshelden levend wier namen je de hele dag hoort. Maria Quitéria vermomde zich als man om dienst te nemen en te vechten, en werd de eerste vrouw in het Braziliaanse leger. Maria Felipa leidde op Itaparica een groep schelpvissersvrouwen die Portugese boten bestookten en verbrandden. Zuster Joana Angélica stierf aan de deur van haar klooster terwijl ze de Portugese soldaten de doorgang versperde. Die namen — een soldate, een vissersvrouw, een non, allen van hier — vertellen je waarom de dag minder aanvoelt als een staatsgelegenheid dan als een familie die haar eigen mensen herdenkt. Zij zijn Bahia's grondleggers, en de stad heeft nooit toegelaten dat ze werden vergeten.

Hoe de dag aanvoelt

Wat de meeste bezoekers het meest treft, is hoe ontoeristisch het is. Geen camarote-kaartjes, geen trios die toegang verkopen, geen internationale line-up — alleen een enorme, warme, zelfgeorganiseerde civiele viering die volledig aan de stad toebehoort. Families staan langs de route in het groen en goud van Bahia; harmonieorkesten spelen; de caboclos gaan voorbij onder echte ontroering; en het Campo Grande vult zich voor een middag en avond van muziek en eten. Het valt, handig, in het koelere, drogere winterseizoen, net na de São João-festiviteiten van juni, zodat begin juli stilletjes een van de meest lonende en minst drukke tijden is om hier te zijn. Voor waar het past tussen al het andere, zie onze festivalkalender van Bahia.

Het zien — en dichtbij verblijven

Om de Dois de Julho goed mee te maken, verblijf je centraal en stap je er gewoon in. De stoet rijgt zich door de oude stad waar onze suites in liggen, en de finish op het Campo Grande is een korte rit of een lange wandeling vanaf het Pelourinho. Kom in het wit of in de kleuren van Bahia, ga langs de route staan in plaats van te proberen alles te volgen, en laat de menigte je naar het Campo Grande dragen voor de aankomst. Onze vier suites liggen boven, in de Cidade Alta, op minuten van het historische hart waar de optocht doorheen trekt — de makkelijkst denkbare uitvalsbasis voor zo'n dag. Werp een blik op onze vier suites als je een reis begin juli plant.