Wijken van Salvador waar te verblijven en hoe elke hoek voelt

De mentale kaart: Bovenstad, Benedenstad, Atlantische kust

Eerst de geografie, dan de wijken. Salvador is een driehoekig schiereiland, ingeklemd tussen de open Atlantische Oceaan en de Baai van Alle Heiligen (Baía de Todos os Santos) — na de Guanabara de grootste bevaarbare baai van Amerika. De stad valt uiteen in drie grote lagen. De Cidade Alta (Bovenstad) is het kalksteenplateau dat Tomé de Sousa in 1549 stichtte: hier liggen Pelourinho, kathedraal, Santo Antônio, Carmo en Saúde, en het grootste deel van de barokkerken die de stad op de UNESCO-werelderfgoedlijst brachten. De Cidade Baixa (Benedenstad) is de smalle strook aan de voet van het plateau, gericht op de baai: Comércio, Água de Meninos, Calçada, Ribeira en Bonfim — de wijken van de haven, de zeilboten en de kerken die u vanaf het water ziet. En de Atlantische kust is de boog van de Farol da Barra naar Stella Maris, twintig kilometer stadsstranden waar het moderne residentiële Salvador woont: Barra, Ondina, Rio Vermelho, Pituba, Itapuã.

Tussen Boven- en Benedenstad ligt een 72 meter hoge steile klif, sinds 1873 overbrugd door de Lacerda-lift — de eerste openbare stedelijke lift ter wereld. De suites van Via Avantgarde liggen drie minuten lopen vandaar, op het plateau, met direct zicht op de Mercado Modelo en de zeilboten van Comércio.

Pelourinho — het hart dat klopt op de trommels van Olodum

Als Salvador één woord was, zou de Pelourinho de beklemtoonde lettergreep zijn. In 1985 door UNESCO uitgeroepen tot werelderfgoed, is de Pelô de grootste concentratie koloniale barok- en rococoarchitectuur op het zuidelijk halfrond. Achthonderd koloniale stadshuizen van steen en kalk, kasseistraatjes door de eeuwen heen gepolijst, vergulde kerken, smeedijzeren balkons, en de capoeira die op de Largo do Pelourinho nog altijd gespeeld wordt zoals tweehonderd jaar geleden.

De naam komt van de pelourinho zelf — de stenen zuil waar tussen de 16e en 19e eeuw tot slaaf gemaakten publiekelijk gegeseld werden. De geschiedenis van de wijk draagt dat gewicht, en elk eerlijk bezoek erkent het. De renovatie van de Pelô in de jaren 90 verdreef delen van de oorspronkelijke bevolking en maakte de hoofdstraten toeristisch — maar het dagelijks leven gaat door, vooral aan de randen: Santo Antônio, Saúde, Carmo. Op dinsdagavond repeteert Olodum op de Largo do Pelourinho, en het geluid van de surdos en timbais davert door de straatjes met een kracht die alles rechtvaardigt.

Is het de moeite waard om hier te overnachten? Ja — en daarvoor bestaat Via. U bent te voet bij het Terreiro de Jesus, de Catedral Basílica, de Igreja de São Francisco (die met het vergulde interieur), de Largo do Pelourinho, het Casa de Jorge Amado, de restaurants van de Pelourinho en de Benedenstad — en drie minuten van de Lacerda-lift. Wat te vermijden? Donkere steegjes na middernacht (Santa Tereza, delen van Saúde) en open rugzakken in de hoofdstraten op piekuren.

Santo Antônio Além do Carmo — de Pelourinho die heeft leren ademen

Vijf minuten lopen van de Largo do Pelourinho, de Ladeira do Carmo omhoog, verlaat u de toeristenwijk en komt u in wat velen de beste woonwijk van Salvador noemen. Santo Antônio Além do Carmo — de lange naam is de officiële — is de Pelô die heeft uitgeademd. Dezelfde koloniale architectuur, dezelfde barokkerken, dezelfde uitzichten op de baai. Maar met charmante gastenverblijven in plaats van toeristenrijen, met onafhankelijke koffiebars in plaats van cocada-verkopers, en met echt wijkleven: de bakker, de visboer, de capoeira-school, het carnaval op het plein.

Hier woont een groot deel van de Bahiaanse en uit Rio en São Paulo verhuisde intelligentsia van de afgelopen vijftien jaar — schrijvers, fotografen, ontwerpers, pousada-eigenaren, acteurs en filmmakers die het zat zijn in de zuidelijke metropolen. De Largo de Santo Antônio biedt de rustigste zonsondergang van Salvador: biertjes op de fortmuur, gesprekken in drie talen, Europese huwelijksreizigers.

Vila Brandão — de favela met penthouse-uitzicht

De Vila Brandão is een gemeenschap van ongeveer 1.200 gezinnen die zich vastklampt aan een steile helling tussen de wijk Graça en de Avenida Centenário. Van bovenaf gezien is het een cascade van kleurrijke huizen die naar de Baai van Alle Heiligen tuimelt. Van onderaf, vanaf het strand van Graça, is het een van de meest indrukwekkende menselijke landschappen van de stad. Het uitzicht uit sommige huizen van Vila Brandão is beter dan dat uit de penthouses van Vitória. Sommigen noemen dat een metafoor voor de Braziliaanse sociale geografie — schoonheid wordt verdeeld op een manier die geld niet altijd bereikt.

De gemeenschap bestaat sinds de jaren 30, toen kolonisten zich vestigden in wat nu een van de meest waardevolle gebieden van Salvador is. Tientallen jaren drong de staat aan op ontruiming; de afgelopen vijftien jaar consolideerde Vila Brandão zich als wijk door juridische erkenning van het grondbezit en het werk van de bewonersverenigingen. Vandaag zijn er sociale huurwoningen, scholen, een gezondheidspost en een gemeenschapstoerisme-rondleiding die door bewoners wordt geleid — begeleide wandelingen door de steegjes, gesprekken met leiders, een lunch in een familiehuis. We bevelen de wandeling van @vivavilabrandao aan — drie ochtenduren, te voet vanaf de Avenida Centenário, met het uitzicht dat de naam van de wijk rechtvaardigt.

Gamboa de Baixo — de favela die de Baai van Alle Heiligen ademt

Terug in de Bovenstad. Naast het Forte de São Paulo, op de helling onder de Avenida Lafayete Coutinho — waar het Hotel Fasano en het Edifício Marquês de Caravelas staan (buren van twee van de Via-suites) — leidt een stenen trap omlaag naar de gemeenschap Gamboa de Baixo. Ongeveer 600 gezinnen wonen in getrapte huizen op de helling, met de Baai van Alle Heiligen die direct onder hen tegen de rotsen klotst. Het is het mooiste uitzicht van Salvador. De rijken kijken over de muur van de Avenida; de bewoners van de Gamboa kijken uit het raam.

De geschiedenis van de Gamboa is de geschiedenis van het stedelijk zwart verzet in Salvador. De gemeenschap bestaat sinds het midden van de 19e eeuw — nakomelingen van quilombolas, vrijgelaten vissers, marisqueiras (schaaldiervangsters). Tientallen jaren drong de staat aan op ontruiming; tientallen jaren bood de gemeenschap weerstand, met sterk vrouwelijk leiderschap en steun van sociale bewegingen en onderzoekers van de UFBA. In 2021 kreeg de gemeenschap erkenning als stedelijk quilombola-territorium — een mijlpaal voor Brazilië.

Ook de Gamboa heeft een gemeenschapstoerisme-rondleiding, geleid door de vrouwen zelf via AMAGB — Vereniging van Bewoners en Vrienden van Gamboa de Baixo. Het bezoek omvat de historische trap, de kapel Nossa Senhora do Monte Serrat, een gesprek met leidsters en een lunch met verse vis in het huis van een marisqueira. We bevelen de ochtendwandeling aan — drie uur, met ontbijt — voor gasten die een dimensie van Salvador willen begrijpen die in geen enkele toeristenbrochure past.

De overige wijken, elk in één alinea

Barra — de zuidpunt van het schiereiland, waar de Atlantische Oceaan de baai ontmoet. De Farol van 1839 staat binnen het Forte de Santo Antônio (1696). Porto da Barra is het enige stadsstrand van Brazilië waar de zon in zee ondergaat — dé ansichtkaart van Salvador. Uitstekende wijk voor een eerste reis met het gezin.

Vitória / Graça / Canela — corridor van het oude geld, museummijl (Costa Pinto, Rodin Bahia, MAB, MAM), baaiuitzicht zonder de drukte. Goed voor een rustig verblijf met z'n tweeën.

Rio Vermelho — de wijk waar de stad eet, drinkt en muziek hoort. Thuisbasis van Iemanjá (haar feest op 2 februari is een van de mooiste religieuze evenementen van Brazilië). Largo de Sant'Ana en Largo da Mariquita zijn de ankerpunten van het uitgaansleven. 15 minuten met de Uber van de Pelourinho.

Ondina — een kustcorridor met middelhoge gebouwen tussen Barra en Rio Vermelho. Hart van de Dodô-carnavalsroute.

Itapuã — een vissersdorp dat woonwijk werd, vijfentwintig kilometer ten noorden van het centrum. De Lagoa do Abaeté — een zwartwaterlagune omgeven door witte duinen — is een van de meest unieke landschappen van Brazilië. Vinicius de Moraes schreef erover; Dorival Caymmi werd hier geboren.

Stella Maris en Flamengo — de langste stranden, weekendfavorieten. De internationale luchthaven ligt twee huizenblokken van het strand Stella Maris.

Liberdade en Curuzu — de wijk met de grootste zwarte meerderheid van Brazilië; geboorteplaats van Ilê Aiyê (1974), het eerste Afro-bloco en het voorbeeld voor alle die daarna kwamen.

Comércio, Calçada, Bonfim — de Benedenstad. Haven, zeilboten, de syncretische cultus van Senhor do Bonfim (Oxalá in candomblé) en de Feira de São Joaquim, de grootste volksmarkt van de stad.

Hoe u de stad doorkruist

Salvador heeft overvloedig Uber, 99 en taxi's. Ritten binnen het centrum kosten R$ 8 tot R$ 15; centrum–Barra R$ 15 tot R$ 25; centrum–Rio Vermelho R$ 18 tot R$ 30; centrum–luchthaven R$ 60 tot R$ 90, afhankelijk van tijdstip en verkeer. De metro heeft twee lijnen die de luchthaven met Estação da Lapa (vlakbij de Pelourinho) verbinden — bruikbaar, maar met beperkte uren (tot 23:00) en weinig dekking in de hogere woonwijken.

Gasten van Via Avantgarde kunnen optioneel een luchthaventransfer in een executive limousine nemen voor R$ 350 retour (tot drie passagiers) — het comfort waard om vanaf de vlucht direct voor de deur van de suite te stappen. Een vertrouwde chauffeur voor de dag, met goed Portugees en wat Engels, kost R$ 60 per uur.

Elke wijk is een personage

Elke wijk van Salvador heeft een eigen tempo. De Pelourinho heeft het tempo van de barok — dicht, versierd, constant in beweging. Rio Vermelho heeft het tempo van de nacht — de zon zakt, de stad staat op. Itapuã heeft het tempo van de zee — het getij schrijft het menu. De Gamboa en Vila Brandão hebben het tempo van de trap — u klimt langzaam, met de baai als beloning.

De gratie van een verblijf in Salvador zit niet in alles willen zien. Ze zit in het kiezen van twee of drie tempo's en daarin onderdompelen. De Via-gasten die terugkomen — en dat zijn er veel — komen meestal terug voor een specifieke wijk die de vorige keer niet uitkwam, of om er één opnieuw te beleven die is blijven hangen. Salvador is geen stad die u in één reis afsluit. Het is een stad waar u dieper in doordringt.